Bebek ayakkabısında deri mi, kumaş mı, sentetik mi daha uygundur?

Bebek ayakkabısı malzemesi için tek bir doğru cevap yok. Ama bir kural var: Ayakkabının üstü ayağı terletmeyen, nefes alan bir malzemeden olmalı. Bu yüzden deri ve kumaş, plastik türü malzemelerin önüne geçiyor. Her malzemenin yine de dikkat edilecek bir yanı var ve etiket size hangisini aldığınızı söyler.

Bebek ayakkabısı malzemesi neden önemli?

Bebeğin ayağı ayakkabının içinde saatlerce kapalı kalır. Yeni Zelanda’daki cilt hastalıkları sitesi DermNet’e göre sıcaklık, sürtünme, ayağın kapalı kalması ve ter, ayakkabıya bağlı cilt tepkisi riskini artırıyor. Yani malzeme hem rahatlığı hem de cildi etkiliyor.

İskoçya’daki bir NHS kurumunun çocuk ayakkabısı broşürü ise ayakkabının üstünün ve yanlarının nefes alan bir malzemeden olmasını öneriyor. Broşüre göre ayakkabı ayrıca suya dayanıklı olmalı. Aynı broşüre göre plastik gibi bazı yapay malzemeler ayağı çok terletir ve bu da su toplamaya ve mantara yol açabilir.

Siz ne yapın? Ayakkabıyı alırken önce dış görünüşe değil, ayağın değdiği malzemeye bakın.

Etikette malzeme nasıl anlaşılır?

Türkiye’de satılan ayakkabının etiketinde üç bölümün malzemesi yazmak zorunda. Bunlar ayakkabının yüzü, iç astar ile iç taban ve dış tabandır. Etiket bunu şekil ya da yazıyla gösterir ve yönetmelik malzemeleri dört gruba ayırıyor:

Etiketteki grup	Ne anlama gelir?
Deri	Hayvan derisinin lif yapısı bozulmadan işlenmiş hali
Kaplanmış deri	Yüzü kalınca bir katla kaplanmış deri; kaplama, toplam kalınlığın üçte birini geçmez
Tekstil	Pamuk gibi doğal ya da sentetik kumaşlar
Diğer bütün malzemeler	İlk üç gruba girmeyen her şey

Yönetmelikte önemli bir ayrıntı daha var. Deri parçaları ya da tozu yapıştırılıp tabaka haline getirilirse bu malzeme deri sayılmaz. Etiket de alıcıyı yanıltamaz. Yani suni deri ya da deri tozundan yapılan malzeme, etikette “deri” diye geçmemeli.

Etiket bir bölümün en az yüzde 80’ini oluşturan malzemeyi gösterir. Hiçbiri bu orana varmıyorsa en çok kullanılan iki malzeme yazılır. Süs, toka ve şerit gibi parçalar bu hesaba girmez, mağazada da sembollerin anlamını gösteren bir tablo asılı olmalı.

Siz ne yapın? Bebeğin teni en çok iç astara değer. Bu yüzden yalnızca üst yüzün değil, iç astarın sembolüne de bakın.

Deri, kumaş ve sentetik malzemenin farkı ne?

İrlanda’nın sağlık kurumu deri ve kanvası nefes alan malzemeler arasında sayıyor. Kaynakların dediklerini malzeme malzeme şöyle topladık:

Malzeme	Artısı	Dikkat edilecek yanı
Deri	Nefes alır	Çoğu deride krom var, krom alerjisi olan bebekte sorun olabilir
Kumaş (pamuk, kanvas, örgü)	Nefes alır	Bazı kumaş boyaları ciltte tepki yapabilir
Suni deri ve plastik türü malzeme	Silinmesi kolay olabilir	Ayağı çok terletebilir, etikette deri diye geçmemeli
Kauçuk (dış taban ya da çizme)	Kaymayı önler, suya dayanır	Nefes almaz, içindeki bazı maddeler alerji yapabilir

Tablodaki boya ve kauçuk bilgisi DermNet’ten geliyor. Kaynağa göre kauçuk yapımında kullanılan bazı maddeler ve bazı kumaş boyaları, ayakkabıya bağlı alerjinin bilinen nedenleri arasında.

Yıkama konusunda güvenilir bir kaynak bulamadık, o yüzden ürünün bakım bilgisine bakın.

Suni deri bebek ayakkabısı alınır mı?

Suni deri ayakkabı yasak ya da kendi başına zararlı değil, asıl soru ayakkabının ne kadar süre giyileceği. Plastik türü malzeme ayağı terletebilir, bu yüzden gün boyu giyilecek ayakkabıda üstü nefes alan olanı seçin.

Kısa süreli kullanımda durum farklı. İrlanda’nın sağlık kurumuna göre lastik çizme nefes almıyor, ama yağmur suyunda ve çamurda kısa süre oynamak için çok uygun. Aynı mantık parlak suni deri bir bayram ayakkabısı için de geçerli sayılabilir: Böyle bir ayakkabı birkaç saat giyilir, sonra çıkarılır.

Siz ne yapın? Bebeğin her gün giydiği ayakkabıda nefes alan malzemeyi seçin, özel günlerde giydiği ayakkabıyı ise kısa tutun.

Tabanda hangi malzeme olmalı?

Taban için karar, ayakkabıyı nerede giydiğinize bağlı. Evde ve emeklerken yumuşak deri ya da kumaş taban yeterli. Bebek dışarıda yürümeye başlayınca kaymayan bir dış taban gerekir. NHS broşürü de kaygan tabanlı ayakkabıdan kaçınmayı ve tabanın iyi tutmasını öneriyor. İki taban türünü yumuşak taban mı, sert taban mı yazısında ayrıntısıyla karşılaştırdık.

Etiketin sağdaki sembolü dış tabanın malzemesini gösterir. Kauçuk ya da plastik bir taban çoğu zaman “diğer bütün malzemeler” grubunda görünür.

Deri ayakkabı alerji yapar mı?

Çoğu bebekte yapmaz ama krom alerjisi olan biri için deri sorun olabilir. DermNet’e göre işlenmiş ayakkabı derisinin yüzde 90’ından fazlasında krom tuzları bulunuyor. Avrupa Komisyonu’nun bir kararına göre de bazı tabaklama işlerinde kullanılan krom, deride alerji yapan başka bir krom türüne dönüşebilir.

Danimarka’nın çevre kurumu, ülkesinde krom alerjisinin en sık kaynağının deri eşyalar olduğunu yazıyor. Bu alerjinin sınırları ve deride izin verilen krom miktarı için yasal kuralları ayrı bir yazıda anlatıyoruz.

Ayakkabıya bağlı bir cilt tepkisinde DermNet’e göre şu belirtiler görülebilir:

• Kızarıklık ve şişlik
• Kabarcık ya da ciltte çatlak
• Yanma, kaşıntı ve ağrı

Kaynağa göre bu tepki çoğu zaman iki ayakta benzer şekilde çıkar.

Siz ne yapın? Yeni bir ayakkabıdan sonra bebeğin ayağında böyle bir değişiklik görürseniz o ayakkabıyı giydirmeyi bırakın ve çocuk doktorunuza danışın. Nedenini ancak doktor anlayabilir. DermNet, alerjisi olanlar için seçenekler arasında bitkisel tabaklanmış ayakkabıyı da sayıyor; bunu doktorunuzla konuşun.

Kısa karar tablosu

Hangi durumda neye bakmalı, şöyle özetledik:

Durum	Neye bakın?
Evde, yürümeden önce	Yumuşak deri ya da kumaş; patik de yeterli olabilir
Her gün dışarıda	Nefes alan üst, suya dayanıklı yapı, kaymayan dış taban
Yağmurda, çamurda	Lastik çizme, ama yalnızca kısa süre
Özel gün ayakkabısı	Suni deri olabilir, birkaç saatle sınırlı tutun
Ayakta kızarıklık oldu	Ayakkabıyı bırakın, çocuk doktorunuza danışın

Malzemeye karar verdikten sonra süsleri ve iç kısmı da kontrol edin. Bunun için güvenli bebek ayakkabısı kontrol listesi yazımıza bakın.