Bebek ayakkabısı çeşitleri nelerdir, hangisi ne zaman kullanılır?

Bebek ayakkabısı çeşitleri kabaca yedi gruba ayrılır: patik, kaydırmaz çorap, yumuşak tabanlı ayakkabı, ilk adım ayakkabısı, sandalet, bot ve panduf. Hangisinin doğru olduğu iki soruya bağlıdır: Bebeğiniz yürüyor mu ve ayakkabıyı nerede giyecek? Yürümeyen bebeğin ayakkabıya ihtiyacı yoktur, ayağının sıcak kalması yeter.

Bebek ayakkabısı çeşitleri nelerdir?

Bu tablo, mağazada ve internette en sık göreceğiniz türleri tek bakışta gösterir.

Tür	Nasıl bir şey?	En uygun dönem	Nerede?
Patik	Kumaş, örgü ya da yumuşak deri; tabanı yok ya da çok ince	Yürümeden önce	Evde, pusette ve kucakta
Kaydırmaz çorap	Tabanında kauçuk ya da silikon noktalar olan çorap	Emekleme ve tutunma	Evde
Yumuşak tabanlı ayakkabı	Deri ya da kumaş, ince ve esnek taban	Tutunma ve ilk adımlar	Evde, kısa süre dışarıda
İlk adım ayakkabısı	Esnek ama ince kauçuk dış taban	Bebek kendi yürümeye başlayınca	Dışarıda
Sandalet	Üstü açık, arkası kapalı olmalı	Yürüyen bebek, yaz	Dışarıda
Bot ve yağmur botu	Bileği kapatan, kalın ya da su geçirmez	Yürüyen bebek, kış ve yağmur	Dışarıda, kısa süre
Panduf ve terlik	Ev ayakkabısı; çoğunun arkası açık	Önerilmez ya da dikkatle	Evde

Tablonun ana fikri şu: Bebek yürümeden önce ayağı sıcak tutan türler yeter, ama dışarıda yürümeye başlayınca ayağı koruyan ve tabanı kaymayan bir ayakkabı gerekir.

Her türün artısı ve eksisi nedir?

Patik

Patik ayağı sıcak tutar ve bebeğin ayağını serbest bırakır. İrlanda’nın devlet sağlık kurumuna göre yürümeden önce en iyisi çıplak ayaktır, ayağı ısıtmak için çorap ya da yumuşak bir ayakkabı yeter.

Patikte asıl dikkat edilecek şey boyudur. Bir İngiliz devlet sağlık kurumu, patiğin yeterince büyük olmasını ve örgü patikte ilmeklerin parmakları sıkmamasını istiyor. Yani patiğin içinde parmaklar rahatça oynayabilmeli ve patik ayağı hiçbir yerde sıkmamalı.

Kaydırmaz çorap

Kaydırmaz çorap, tabanında tutucu noktalar olan bir çoraptır ve evde parke ya da fayans gibi kaygan zeminlerde işe yarar. ABD’de çocuk sağlığı üzerine yayın yapan bir kuruluş, üşüyen ayaklar için kaydırmaz tabanlı çorap ya da patik yeter diyor.

Ama kaydırmaz çorap bir ayakkabı değildir, dışarıda ayağı taştan, camdan ya da soğuktan korumaz.

Yumuşak tabanlı ayakkabı

Bu tür deri ya da kumaştan yapılır ve tabanı elle kolayca bükülür. Avustralya’da bir eyalet sağlık sitesine göre yürümeyi öğrenen çocuk, olabildiğince çıplak ayakla ya da yumuşak tabanlı bir ayakkabıyla durmalı. Böylece ayağıyla bastığı yeri hisseder ve kasları güçlenir.

Eksisi şu: Tabanı ince olduğu için dışarıda uzun yürüyüşte, ıslak ya da sert zeminde yetersiz kalabilir. Yumuşak ve sert taban farkını ayrı bir yazıda anlatıyoruz.

İlk adım ayakkabısı

Bebek kendi başına yürüyüp dışarıda gezmeye başlayınca ayağın korunması gerekir. Amerikan Pediatri Akademisi, yani ABD’deki çocuk doktorları birliği, çocuğun dışarıda yürümeye başlayınca ayağını korumak için ayakkabıya ihtiyaç duyduğunu söylüyor. Bu ayakkabı rahat olmalı ve kaygan zeminde düşmesin diye tabanı kaymamalı.

Aynı kuruma göre ayakkabının önü kapalı, esnek ve rahat olmalı, ama ayağa özel bir destek ya da tabanlık gerekmez. İlk ayakkabının ne zaman alınacağı ayrı bir konu; burada yalnızca türüne bakıyoruz.

Sandalet

Sandalet sıcak havada ayağı serin tutar, ama İrlanda sağlık kurumu sandaletin topuk kısmının kapalı olmasını istiyor, çünkü arkası açık bir sandalet yürürken ayaktan kayabilir. Önü tamamen açık modellerde parmaklar da çarpmaya açık kalır.

Bot ve yağmur botu

Bot, kışın ve ıslak havada ayağı kuru ve sıcak tutar, ama ağır ve sert modellerde ayak rahat oynamaz. İrlanda sağlık kurumuna göre lastik yağmur botu hava almaz ve su dolu çukurlarda kısa süre oynamak için çok iyidir. Yani yağmur botunu bütün gün değil, yalnızca ıslak havada giydirin.

Panduf ve terlik

Panduf ve terliklerin çoğunun arkası açıktır ya da ayağı tutan bir bağı yoktur. Bir İngiliz devlet sağlık kurumunun broşürüne göre bağcık, toka ya da cırt cırt topuğu yerinde tutar ve ayağın öne kaymasını önler. Bağı olmayan, arkası açık bir ev ayakkabısı ise yeni yürüyen bebeğin ayağından kolayca çıkabilir. Evde kaydırmaz çorap çoğu zaman daha güvenli bir seçimdir.

Süs ayakkabısı

Hastane çıkışı, fotoğraf ya da düğün için alınan parlak, sert ya da taşlı ayakkabılar bu gruba girer. Bir İngiliz devlet sağlık kurumu, bunların yalnızca özel günlerde giyilmesini öneriyor ve doğru boyu bulmanın zor olduğunu ekliyor. Bu yüzden onları birkaç saat giydirip sonra çıkarın.

Bebeğiniz için hangi tür doğru?

Bu tablo, en sık yaşanan durumlarda hangi türün işe yaradığını gösterir.

Durum	Uygun tür	Uzak durun
Henüz yürümüyor, evde	Çıplak ayak, çorap ya da patik	Sert tabanlı ayakkabı
Henüz yürümüyor, dışarıda ve hava soğuk	Patik ya da yumuşak tabanlı ayakkabı	Dar ve sıkan ayakkabı
Tutunarak yürüyor, evde	Çıplak ayak ya da kaydırmaz çorap	Arkası açık terlik
Kendi yürüyor, dışarıda	Esnek, kauçuk tabanlı ilk adım ayakkabısı	Ağır ve sert ayakkabı
Yürüyor, yazın dışarıda	Arkası kapalı sandalet	Parmak arası terlik
Yürüyor, yağmurda	Yağmur botu, kısa süre	Bütün gün lastik bot

Bebek yürümeye başlasa da evde ayakkabı şart değildir. Bir İngiliz devlet sağlık kurumuna göre çocuk ilk yürüdüğü dönemde evde ayakkabıya gerek yoktur, çünkü çıplak ayak, ayağın güç kazanmasına yardım eder.

Hangi türlerde daha dikkatli olmalı?

Tür ne olursa olsun, şu üç durumda ikinci kez bakın.

Süs ve küçük parça. Boncuk, taş, plastik çiçek ve metal halkalar kopabilir: ABD’de 2011’de bebek sandaletleri, üstündeki plastik çiçekler kopabildiği için toplatıldı. 2014’te de yumuşak tabanlı bir bebek ayakkabısı, içindeki küçük metal halka çıkabildiği için toplatıldı. İki durumda da tehlike, bebeğin kopan parçayı ağzına alıp boğulmasıydı. Süslü bir ayakkabı alırsanız her parçayı elinizle sıkıca çekip kontrol edin.

Sert ve sıkı ayakkabı. ABD’deki aynı çocuk sağlığı kuruluşuna göre sert ve esnemeyen bir ayakkabı ayağın doğal hareketini engeller ve bebeğin yürümeyi öğrenmesi zorlaşabilir. Amerikan Pediatri Akademisi de dar ayakkabı giymektense hiç giymemenin daha iyi olduğunu söylüyor.

Kayan taban. Kaygan tabanlı bir ayakkabı ya da çorap, yeni yürüyen bebeğin kolayca düşmesine yol açar. Bu yüzden hem Amerikan Pediatri Akademisi hem de o çocuk sağlığı kuruluşu kaymaz taban öneriyor.

Alışverişten önce kısa kontrol listesi

Hangi türü seçerseniz seçin, almadan önce şunlara bakın:

• Bebeğim yürüyor mu? Yürümüyorsa ayakkabı almanız şart değil, çorap ya da patik yeter.
• Bu ayakkabıyı nerede giyecek: evde mi, dışarıda mı?
• Taban kaymıyor mu ve elle kolayca bükülüyor mu?
• Arkası kapalı mı ya da topuğu tutan bir bağı var mı?
• Parmaklar içeride rahat mı, ayak bir yerde sıkışıyor mu?
• Kopup ağza gidebilecek süs, boncuk ya da küçük parça var mı?

Bu soruların çoğuna cevabınız “uygun” ise, seçtiğiniz tür bebeğinizin dönemine uyuyordur. Ayakta kızarıklık, iz ya da topallama gibi bir derdiniz varsa çocuk doktorunuza danışın.